Galerie handlowe otwarte w niedzielę, gdy sklepy są zamknięte, nie są w Polsce prawną sprzecznością. Ograniczenie obowiązujące w niedziele niehandlowe dotyczy przede wszystkim handlu oraz czynności bezpośrednio związanych z handlem w placówkach handlowych. Nie oznacza natomiast automatycznego zamknięcia całego budynku centrum wraz z kinem, restauracjami, siłownią, usługami czy częścią lokali korzystających z ustawowych wyjątków. Takie rozróżnienie wynika bezpośrednio z ustawy z 10 stycznia 2018 r. oraz z oficjalnych wyjaśnień Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, informuje Czysklepyczynne.pl.
W 2026 roku sytuacja jest szczególnie czytelna jesienią. Po handlowej niedzieli 30 sierpnia następne niedziele, w których zwykłe sklepy mogą prowadzić sprzedaż bez korzystania z wyjątku, przypadają dopiero 6, 13 i 20 grudnia. Oznacza to, że przez cały wrzesień, październik i listopad standardowe salony odzieżowe, obuwnicze, elektroniczne, drogerie czy większość hipermarketów znajdujących się w galeriach pozostają w niedziele co do zasady zamknięte. Jednocześnie samo centrum może przyjmować klientów, jeżeli działają w nim restauracje, kino, klub fitness, apteka albo inne dozwolone punkty. Pełny układ dat można sprawdzić w aktualnym kalendarzu niedziel handlowych 2026.
Galeria handlowa nie jest jednym wielkim sklepem
Klucz do zrozumienia zasad znajduje się w definicji placówki handlowej. Ustawa wskazuje, że jest nią obiekt, w którym prowadzony jest handel i wykonywane są czynności związane z handlem — przykładowo sklep, stoisko, stragan, hurtownia czy dom towarowy. Nie oznacza to jednak, że całe centrum z kilkudziesięcioma albo kilkuset najemcami automatycznie staje się jedną placówką handlową.
Ministerstwo w oficjalnym zestawie pytań i odpowiedzi dotyczącym zakazu handlu wyjaśnia wprost, że centrum lub galeria jest miejscem, w którym znajdują się oddzielne placówki handlowe i usługowe. W konsekwencji status prawny rozpatruje się przede wszystkim na poziomie konkretnego lokalu.
„Centrum handlowe/galeria handlowa nie są w dosłownym znaczeniu placówką handlową” — wyjaśnia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Dlatego w jednym budynku mogą jednocześnie wystąpić trzy różne sytuacje: sklep odzieżowy jest zamknięty, restauracja przyjmuje klientów, a kino rozpoczyna seanse według niedzielnego repertuaru.
Otwarte drzwi do galerii nie oznaczają więc automatycznie otwartych sklepów.
Także zarządca obiektu może ograniczyć dostęp do nieczynnych części pasażu, pozostawiając czynne wejście prowadzące do kina, food courtu, restauracji albo siłowni. Więcej praktycznych przykładów takiego modelu działania zawiera poradnik o funkcjonowaniu galerii handlowych w niedziele.
Co może działać w galerii podczas niedzieli niehandlowej
Lista punktów działających w niedzielę zależy od rodzaju prowadzonej działalności oraz od tego, czy dany lokal jest w ogóle placówką handlową w rozumieniu ustawy. Znaczenie mają także wyjątki wymienione w art. 6 ustawy. Nie można więc przyjąć jednej reguły w rodzaju „wszystkie usługi są otwarte” albo „wszystko poza sklepami jest czynne”.
Najczęściej w galeriach spotkamy następujący układ:
| Rodzaj lokalu | Czy może działać w niedzielę niehandlową? | Najważniejsza zasada |
|---|---|---|
| restauracja | tak, jeżeli spełnia warunki | wyjątek dla placówek z przeważającą działalnością gastronomiczną |
| kawiarnia | może | znaczenie ma charakter i przeważająca działalność punktu |
| kino | może | działalność kulturalna nie jest zwykłym handlem detalicznym |
| siłownia | może | usługa sportowa, nie standardowy sklep |
| klub fitness | może | działalność usługowa/sportowa |
| sala zabaw | może | działalność rekreacyjna |
| apteka | może | apteki i punkty apteczne są ustawowym wyjątkiem |
| zwykły sklep odzieżowy | zasadniczo nie | podlega zakazowi handlu |
| sklep z elektroniką | zasadniczo nie | standardowa działalność handlowa |
| drogeria | zasadniczo nie | brak ogólnego wyjątku tylko dlatego, że działa w galerii |
| kwiaciarnia | może spełnić wyjątek | handel kwiatami musi spełniać ustawowe warunki |
| piekarnia/cukiernia | może spełnić wyjątek | znaczenie ma przeważająca działalność |
| punkt prowadzony osobiście przez właściciela | może | przedsiębiorca musi spełniać warunki osobistego prowadzenia sprzedaży |
Katalog wyjątków ustawowych jest znacznie szerszy. Obejmuje między innymi apteki, stacje paliw, określone kwiaciarnie, placówki w hotelach, sklepy internetowe, automaty sprzedające towary, określone piekarnie, cukiernie i lodziarnie oraz placówki, w których przeważa działalność gastronomiczna. Szczegółowe brzmienie przepisów znajduje się w jednolitym tekście ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta.
Restauracja może działać, ale zwykły sklep obok już nie
Dla centrów handlowych szczególnie istotny jest wyjątek dotyczący gastronomii. Art. 6 ustawy wyłącza spod zakazu placówki handlowe, w których działalnością przeważającą jest działalność gastronomiczna. Ministerstwo potwierdza, że ocenia się konkretny lokal, a nie profil całej galerii.
Oznacza to, że restauracja znajdująca się pomiędzy zamkniętymi sklepami może normalnie przyjmować gości. Podobnie może funkcjonować lokal gastronomiczny w strefie food court, o ile jego działalność rzeczywiście odpowiada warunkom ustawowym.
Nie wystarcza jednak samo dodanie kawy, hot doga czy kilku stolików do działalności, która w rzeczywistości pozostaje zwykłym sklepem.
Ustawa przewiduje bowiem dodatkowe kryteria dla części wyjątków opartych na „przeważającej działalności”. Wskazuje między innymi, że musi ona odpowiadać działalności wskazanej w rejestrze REGON, być faktycznie wykonywana w placówce oraz stanowić co najmniej 40 proc. miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej w przypadkach wymienionych w przepisie.
Z tego powodu przedsiębiorca nie może bezpiecznie zakładać, że dowolne rozszerzenie oferty o usługę gastronomiczną automatycznie wyłączy sklep spod zakazu.
Kino, siłownia, fitness i rozrywka — dlaczego mogą działać
W niedzielę niehandlową galeria często pozostaje otwarta właśnie dla klientów przychodzących do kina, restauracji, siłowni albo strefy rozrywki. Przepisy ograniczające handel nie ustanawiają powszechnego zakazu prowadzenia działalności usługowej w niedziele. Ustawa skupia się na handlu, czynnościach związanych z handlem i powierzaniu takich prac pracownikom lub innym zatrudnionym w placówkach handlowych.
Jednocześnie art. 6 wskazuje wyjątek dotyczący placówek handlowych znajdujących się w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Przepis nie oznacza jednak, że zwykły sklep może sam nazwać część swojej działalności „kulturalną” i dzięki temu otworzyć całą sprzedaż.
Państwowa Inspekcja Pracy przypomniała w sierpniu 2026 roku, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, że wyjątki nie mogą być rozszerzane na działalność, która tylko pozornie przybiera charakter kulturalny czy sportowy.
„Wyjątków od zakazu handlu w niedziele i święta nie można interpretować rozszerzająco” — wskazała Okręgowa Inspekcja Pracy w Katowicach.
Przykładem analizowanym przez sądy było tworzenie w sklepie kącika czytelniczego albo funkcji mającej sugerować działalność kulturalną. Sam taki zabieg nie zmieniał podstawowego charakteru placówki.
Czy salon fryzjerski lub kosmetyczny w galerii może być otwarty?
Tu decydujące jest rozróżnienie pomiędzy usługą a handlem. Ustawa o ograniczeniu handlu nie wprowadza generalnego zakazu świadczenia usług fryzjerskich czy kosmetycznych w niedzielę. Jeżeli lokal jest faktycznie zakładem usługowym, a jego praca nie polega na prowadzeniu placówki handlowej w sposób objęty ustawowym zakazem, może działać.
Sytuacja wymaga jednak większej ostrożności, gdy punkt łączy usługę z intensywną sprzedażą detaliczną produktów. Sam napis „salon” albo możliwość wykonania jednej usługi nie przesądza jeszcze, jaki charakter ma działalność.
W praktyce klient powinien sprawdzać harmonogram konkretnego lokalu. To, że salon fryzjerski w jednej galerii działa w niedzielę, nie oznacza, że identyczne godziny będzie miał lokal tej samej sieci w innym mieście.
Apteka w galerii może być otwarta, ale nie musi
Apteki i punkty apteczne znajdują się wprost w katalogu wyjątków od zakazu handlu. To oznacza możliwość działalności także w niedzielę niehandlową.
Nie oznacza natomiast obowiązku otwarcia każdej apteki zlokalizowanej w centrum handlowym.
O godzinach pracy decydują m.in. organizacja konkretnej placówki i przyjęty harmonogram. Dlatego galeria może informować o otwarciu budynku od południa, podczas gdy znajdująca się w niej apteka rozpocznie pracę później, zakończy wcześniej albo w danym dniu pozostanie zamknięta.
Podobna zasada dotyczy innych wyjątków. Prawo do działania nie jest równoznaczne z nakazem działania.
Z punktu widzenia klienta najlepiej oddzielić więc dwie informacje:
- czy przepisy pozwalają danemu rodzajowi placówki pracować;
- czy konkretny punkt rzeczywiście będzie tego dnia otwarty.
Aktualny status dnia i różnicę między niedzielą handlową a niehandlową można również sprawdzić w poradniku czy sklepy są dziś otwarte.
Właściciel sklepu może sprzedawać osobiście
Jednym z najważniejszych wyjątków jest osobiste prowadzenie sprzedaży przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną. Ustawa pozwala na handel, jeżeli przedsiębiorca prowadzi go wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek.
Przepis ma duże znaczenie dla małych sklepów oraz części placówek franczyzowych. Nie daje jednak zwykłemu sklepowi możliwości stworzenia normalnego niedzielnego grafiku z pracownikami tylko dlatego, że właściciel pojawi się na miejscu.
Ministerstwo wyjaśnia, że w niedzielę objętą zakazem przedsiębiorca korzystający z tego wyjątku ma prowadzić handel osobiście. Ustawa pozwala również na nieodpłatną pomoc określonych członków rodziny, takich jak małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, wnuki czy dziadkowie, ale osoby te nie mogą być jednocześnie pracownikami lub osobami zatrudnionymi w tej placówce u przedsiębiorcy korzystającego z wyjątku.
Szczegółowe wyjaśnienie, dlaczego w tę samą niedzielę jedna mała placówka może być czynna, a duży dyskont zamknięty, znajduje się w materiale o wyjątkach od zakazu handlu na przykładzie Żabki, Lidla i Biedronki.
Czego nie można robić za zamkniętymi drzwiami sklepu
Zakaz nie ogranicza się wyłącznie do sprzedaży klientowi przy kasie. Obejmuje również powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania czynności związanych z handlem. Oficjalne wyjaśnienia ministerstwa wymieniają w tym zakresie między innymi przygotowanie kas, ekspozycję towaru, realizację zamówień, pakowanie, przygotowanie sklepu do handlu, rozliczenie utargu czy czynności związane z magazynowaniem oraz inwentaryzacją.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba przebywająca w zamkniętym centrum narusza przepisy.
Ministerstwo wymienia przykłady czynności, których co do zasady nie uważa za bezpośrednio związane z handlem, takie jak:
- ochrona obiektu;
- sprzątanie wykonywane przez ekipę sprzątającą;
- prace konserwatorskie;
- obsługa i serwis urządzeń.
Warunek jest istotny: nie można wykorzystywać tych kategorii tylko po to, aby pracownik sklepu formalnie wykonywał inne obowiązki, choć faktycznie przygotowuje placówkę do sprzedaży.
„Handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem (…) są zakazane” — stanowi art. 5 ustawy.
W 2026 roku tylko osiem niedziel jest handlowych
Kalendarz ma duże znaczenie dla galerii, ponieważ w 2026 roku powszechne ograniczenie nie obowiązuje podczas ośmiu niedziel. Zgodnie z aktualnymi przepisami są to: trzy kolejne niedziele poprzedzające Wigilię, niedziela bezpośrednio poprzedzająca Wielkanoc oraz ostatnie niedziele stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia.
W praktyce kalendarz 2026 wygląda następująco:
| Data | Status |
|---|---|
| 25 stycznia | niedziela handlowa |
| 29 marca | niedziela handlowa przed Wielkanocą |
| 26 kwietnia | niedziela handlowa |
| 28 czerwca | niedziela handlowa |
| 30 sierpnia | niedziela handlowa |
| 6 grudnia | niedziela handlowa |
| 13 grudnia | niedziela handlowa |
| 20 grudnia | niedziela handlowa |
W całym roku oznacza to osiem niedziel z powszechnie dopuszczonym handlem i 44 pozostałe niedziele, w których zwykłe sklepy muszą opierać możliwość działania na konkretnym wyjątku ustawowym.
W październiku 2026 roku nie przypada żadna niedziela handlowa. Tak samo jest w listopadzie. Klient, który wybiera się wtedy do centrum w niedzielę, powinien więc zakładać, że zwykły pasaż sklepów pozostanie zamknięty, nawet jeśli parking, restauracje i kino będą dostępne.
Jeżeli większe zakupy są potrzebne przed niedzielą bez handlu, pomocne może być również wcześniejsze sprawdzenie godzin sklepów w sobotę poprzedzającą niedzielę niehandlową.
Nie wystarczy zmienić szyldu albo dodać nową usługę
Kontrole i orzeczenia dotyczące handlu w niedziele pokazują, że wyjątki są oceniane według rzeczywistego charakteru działalności. Szczególnie istotne są przypadki, gdy sklep próbuje powołać się na działalność kulturalną, sportową albo pocztową, choć podstawowym modelem nadal pozostaje handel detaliczny.
Państwowa Inspekcja Pracy poinformowała 25 sierpnia 2026 roku o kolejnych rozstrzygnięciach dotyczących tego problemu. Inspekcja podkreśliła, że samo stworzenie w sklepie kącika z książkami czy wypożyczalni sprzętu sportowego nie zmienia automatycznie charakteru placówki.
Podobnie wcześniej Sąd Najwyższy wskazywał w sprawach analizowanych przez PIP, że obiekt prowadzący działalność kulturalną, sportową czy wypoczynkową musi być jednostką główną, a korzystająca z wyjątku placówka handlowa powinna znajdować się na jego terenie.
Dla najemcy galerii oznacza to, że o legalności niedzielnej pracy nie decyduje marketingowa nazwa lokalu.
Liczą się m.in.:
- faktyczny rodzaj działalności;
- sposób organizacji sprzedaży;
- status przedsiębiorcy;
- podstawa ustawowego wyjątku;
- struktura przychodów, jeżeli przepisy jej wymagają;
- ewidencja miesięcznego przychodu w przypadkach wskazanych ustawą;
- zakres pracy powierzanej zatrudnionym.
Za naruszenie zakazu grozi do 100 tys. zł grzywny
Przepisy przewidują konkretne sankcje za powierzenie pracownikowi albo innej osobie zatrudnionej pracy w handlu lub czynności związanych z handlem wbrew ustawowemu zakazowi.
Art. 10 ustawy określa grzywnę w wysokości od 1000 do 100 000 zł.
Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje także, że sankcja może dotyczyć przedsiębiorcy, który nie prowadzi wymaganej ewidencji miesięcznego przychodu albo prowadzi ją w sposób niezgodny z przepisami.
Nie jest więc bezpiecznym rozwiązaniem przyjęcie zasady „inni otwierają, więc my też możemy”. Podstawa działania może być zupełnie inna w dwóch lokalach znajdujących się obok siebie.
Dla klienta różnica jest niemal niewidoczna. Dla przedsiębiorcy może decydować o zgodności całej niedzielnej działalności z ustawą.
Jak sprawdzić, co rzeczywiście działa w galerii w niedzielę
Informacja „centrum otwarte” jest za mało precyzyjna, aby planować zakupy. W niedzielę niehandlową obiekt może udostępniać parking i część wejść od godziny 10:00 czy 11:00, ale otwarte będą wyłącznie gastronomia i rozrywka. Poszczególni najemcy mogą też stosować własne godziny.
Przed wyjazdem najlepiej sprawdzić kolejno:
- czy konkretna niedziela jest handlowa;
- harmonogram samego centrum;
- listę lokali czynnych w niedzielę niehandlową;
- oficjalną stronę interesującej restauracji, kina, apteki lub siłowni;
- ewentualne komunikaty o skróconych godzinach;
- osobno godziny parkingu i wejść do części rozrywkowej.
Warto pamiętać, że prawo daje możliwość działalności, ale nie nakazuje przedsiębiorcy otwierania lokalu. Nawet podczas niedzieli handlowej pojedynczy sklep może pozostać zamknięty.
Pytania i odpowiedzi
Czy można wejść do galerii w niedzielę niehandlową?
Tak, jeżeli zarządca pozostawia centrum lub jego część otwartą. Często działają wtedy kino, restauracje, siłownia i strefy rozrywki, natomiast pasaż sklepowy jest zamknięty lub częściowo odgrodzony.
Czy restauracje w galerii mogą być otwarte?
Tak. Ustawa przewiduje wyjątek dla placówek, w których działalnością przeważającą jest gastronomia. Konkretna restauracja sama ustala jednak godziny pracy.
Czy kino podlega zakazowi handlu?
Samo świadczenie usług kinowych nie jest standardowym handlem detalicznym objętym zakazem. Dlatego kina w galeriach mogą działać również podczas niedziel niehandlowych, jeżeli operator przewidział seanse.
Czy apteka w centrum musi być otwarta?
Nie. Apteka może korzystać z ustawowego wyjątku, ale przepis nie nakazuje jej otwarcia w każdą niedzielę. Należy sprawdzić godziny konkretnego punktu.
Czy zamknięty sklep może w niedzielę robić inwentaryzację?
Przepisy obejmują także wykonywanie czynności związanych z handlem. Ministerstwo wskazuje magazynowanie i inwentaryzację jako czynności mieszczące się w ustawowym pojęciu czynności związanych z handlem.
Czy wszystkie sklepy będą otwarte 6, 13 i 20 grudnia 2026?
Nie ma takiego obowiązku. Są to niedziele, podczas których przepisy pozwalają na powszechny handel, ale przedsiębiorca lub galeria nadal może zastosować własne godziny albo zdecydować o zamknięciu konkretnego lokalu. Dodatkowo ustawa stanowi, że pracownik lub zatrudniony może wykonywać pracę w handlu w nie więcej niż dwie z trzech grudniowych niedziel poprzedzających Wigilię.
W praktyce hasło „galeria otwarta w niedzielę” należy zawsze czytać dosłownie: dostępny może być budynek i część jego funkcji, a nie pełna oferta handlowa. W niedzielę niehandlową zwykłe sklepy pozostają objęte ustawowym ograniczeniem, podczas gdy gastronomia, kino, sport, wybrane usługi, apteki i placówki spełniające konkretne wyjątki mogą pracować zgodnie ze swoim harmonogramem. Przed wyjazdem najlepiej sprawdzić zarówno status niedzieli, jak i komunikat konkretnego centrum oraz wybranego lokalu.
Więcej aktualnych informacji, praktycznych poradników i szczegółowych wyjaśnień znajdziesz na stronie czysklepyczynne.pl, gdzie regularnie publikujemy materiały na ten oraz inne ważne tematy. Aby lepiej poznać zagadnienie, przeczytaj także: Borowiki prosto z ogrodu: pod jakimi drzewami można spróbować wyhodować grzybnię
