Jak przygotować ogród do zimy w 2026 roku? Najważniejsze prace należy rozłożyć od września do pierwszych trwałych mrozów: usunąć chore resztki roślin, skosić trawnik, podlać gatunki zimozielone, zabezpieczyć wrażliwe rośliny oraz opróżnić instalację wodną. Osłon nie powinno się jednak zakładać zbyt wcześnie, ponieważ ciepła i wilgotna przestrzeń może sprzyjać gniciu oraz rozwojowi chorób — informuje redakcja czysklepyczynne.pl, powołując się na zalecenia Polskiego Związku Działkowców.
Jesienny harmonogram trzeba dopasować do pogody, a nie tylko do daty w kalendarzu. Pierwszy nocny przymrozek nie zawsze oznacza nadejście zimy. Kopczyki, agrowłókninę i stroisz najlepiej przygotować wcześniej, lecz zastosować dopiero wtedy, gdy temperatura poniżej zera zacznie utrzymywać się przez kilka dni.
Kalendarz przygotowania ogrodu do zimy
| Termin | Najważniejsze prace |
|---|---|
| Wrzesień | ograniczenie nawożenia azotem, sadzenie wybranych drzew i krzewów, kontrola zdrowotności roślin |
| Październik | grabienie liści, porządkowanie rabat, ostatnie koszenie, wykopywanie roślin niezimujących w gruncie |
| Listopad | podlewanie roślin zimozielonych, kopczykowanie róż, osłanianie wrażliwych gatunków |
| Przed pierwszym silnym mrozem | opróżnienie węży i instalacji wodnych, zabezpieczenie donic, schowanie narzędzi |
| Po opadach śniegu | strząsanie mokrego śniegu z iglaków i kontrola osłon |
Podane terminy są orientacyjne. Na północnym wschodzie i terenach podgórskich prace mogą rozpocząć się wcześniej niż na zachodzie Polski lub w centrach dużych miast.
Usuń chore rośliny, ale nie czyść ogrodu do gołej ziemi
Z rabat i warzywnika należy usunąć rośliny porażone przez choroby, zgniłe owoce oraz części roślin z widoczną pleśnią, plamami lub szkodnikami. Takiego materiału nie powinno się wykorzystywać jako zwykłej ściółki.
Zdrowe łodygi bylin można częściowo pozostawić. Suche pędy zatrzymują śnieg, osłaniają podłoże i zapewniają schronienie owadom. Jesienią warto wyciąć przede wszystkim rośliny rozkładające się, chore albo przewracające się na ścieżki.
Do wykonania pozostają cztery podstawowe czynności:
- zebrać porażone liście spod drzew owocowych;
- usunąć zgniłe i zaschnięte owoce pozostające na gałęziach;
- wyplewić chwasty, zanim wydadzą nasiona;
- spulchnić ciężką glebę na pustych grządkach bez rozbijania dużych brył.
Mrozy i naprzemienne zamarzanie oraz rozmarzanie gleby pomogą rozkruszyć pozostawione bryły do wiosny.
Liście przeznacz na kompost lub ściółkę
Zdrowe liście można kompostować, rozdrobnić kosiarką albo wykorzystać do osłonięcia gleby pod drzewami i krzewami. Gruba, mokra warstwa nie powinna jednak pozostawać na trawniku, ponieważ ogranicza dopływ światła i powietrza oraz zwiększa ryzyko rozwoju pleśni śniegowej.
Liście przeznaczone do kompostowania warto mieszać z materiałem bogatym w azot, takim jak świeża trawa, resztki warzyw lub niewielka ilość obornika. Zbite, suche liście rozkładają się wolno, dlatego dobrze je wcześniej rozdrobnić.
Bioodpadów, w tym liści, skoszonej trawy i gałęzi, nie wolno spalać na posesji ani na działce. Należy je zagospodarować w kompostowniku, wystawić w terminie odbioru bioodpadów albo przekazać do PSZOK zgodnie z regulaminem gminy. Szczegółowe informacje publikuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Wykonaj ostatnie koszenie trawnika
Ostatnie koszenie przeprowadza się zwykle w drugiej połowie października lub na początku listopada, zależnie od temperatury i tempa wzrostu trawy. Murawę należy pozostawić na wysokości około 4–5 cm.
Zbyt krótko skoszona trawa jest bardziej narażona na przemarznięcie. Zbyt długa może położyć się pod śniegiem i stworzyć wilgotne warunki sprzyjające chorobom grzybowym.
Po koszeniu trzeba:
- usunąć liście i resztki trawy;
- oczyścić obudowę oraz spód kosiarki;
- naostrzyć lub skontrolować nóż;
- wykonać czynności serwisowe przewidziane przez producenta;
- przechowywać urządzenie w suchym pomieszczeniu.
Nie należy wykonywać intensywnej wertykulacji bezpośrednio przed mrozem. Mocno uszkodzona darń może nie zdążyć się zregenerować. Lekkie wyczesanie filcu jest dopuszczalne przy łagodnej pogodzie, gdy gleba nie jest podmokła ani zamarznięta.
Zakończ nawożenie azotem
Późną jesienią nie stosuje się nawozów zawierających dużą ilość azotu. Pobudzają one rośliny do wytwarzania młodych przyrostów, które nie zdążą zdrewnieć przed zimą.
Nawozy określane jako jesienne zwykle zawierają więcej potasu i fosforu, a mniej azotu. Nie oznacza to jednak, że trzeba stosować je automatycznie. Dawka powinna wynikać z potrzeb gatunku, kondycji roślin oraz zasobności gleby. Nadmierne nawożenie może zasolić podłoże i pogorszyć zimowanie.
Na pustych grządkach można rozłożyć dojrzały kompost. Nie należy używać materiału niedojrzałego, o kwaśnym zapachu lub z widocznymi nierozłożonymi odpadami kuchennymi bez wcześniejszego sprawdzenia jego stanu.
Podlej rośliny zimozielone przed mrozem
Iglaki, różaneczniki, laurowiśnie, ostrokrzewy i inne rośliny zimozielone tracą wodę także zimą. Gdy podłoże zamarznie, korzenie nie mogą uzupełniać strat. Rezultatem bywa susza fizjologiczna: liście lub igły brązowieją, mimo że roślina nie została bezpośrednio uszkodzona przez mróz.
Przed zamarznięciem gleby rośliny trzeba obficie podlać, zwłaszcza po suchej jesieni. Wodę należy dostarczać powoli, aby wsiąkała w strefę korzeniową, a nie spływała po powierzchni.
Podlewania nie wykonuje się podczas mrozu ani na glebie już zamarzniętej. W czasie bezśnieżnej, łagodnej zimy można podlać rośliny w dzień z dodatnią temperaturą, jeżeli podłoże jest wyraźnie suche.
Okryj tylko rośliny wymagające ochrony
Osłaniania mogą wymagać między innymi hortensje ogrodowe, młode magnolie, ketmie syryjskie, budleje, róże, laurowiśnie, niektóre różaneczniki oraz rośliny posadzone w bieżącym sezonie.
Podstawowe metody zabezpieczenia:
- róże krzaczaste — kopczyk z ziemi lub dojrzałego kompostu wysokości około 20–30 cm;
- wrażliwe krzewy — biała agrowłóknina, juta albo mata słomiana;
- młode drzewa — osłona pnia przed mrozem i zwierzętami;
- niskie byliny — stroisz, kora lub sucha ściółka;
- iglaki o wąskim pokroju — luźne związanie korony, aby mokry śnieg nie rozłamał gałęzi.
Nie należy szczelnie owijać roślin folią. Materiał nie przepuszcza powietrza, zatrzymuje wilgoć i podczas słonecznych dni może prowadzić do przegrzewania pędów.
Osłony zakłada się po rozpoczęciu trwałych spadków temperatury, a nie podczas pierwszych chłodnych nocy.
Zabezpiecz rośliny w donicach
Korzenie roślin uprawianych w pojemnikach przemarzają szybciej niż korzenie znajdujące się w gruncie. Donicę należy ustawić na płycie styropianowej, desce lub innej warstwie izolującej od zimnego podłoża.
Pojemnik można owinąć jutą, matą słomianą albo białą agrowłókniną. Przestrzeń między osłoną a donicą da się wypełnić suchymi liśćmi lub materiałem izolacyjnym. Otwór odpływowy musi pozostać drożny, ponieważ stojąca woda może zamarznąć i uszkodzić korzenie oraz pojemnik.
Mniejsze donice najlepiej ustawić razem w osłoniętym miejscu, przy ścianie budynku. Gatunki nieodporne na mróz trzeba przenieść do jasnego, chłodnego pomieszczenia zgodnie z ich wymaganiami.
Nie przycinaj wszystkich drzew i krzewów jesienią
Jesienią można usuwać gałęzie złamane, suche, chore lub zagrażające bezpieczeństwu. Silne cięcie formujące wielu gatunków lepiej pozostawić na właściwy dla nich termin.
Jesienią nie należy intensywnie ciąć młodych drzew posadzonych w tym samym sezonie. Zasadnicze skracanie pędów wykonuje się zwykle wiosną. Drzewa pestkowe, między innymi wiśnie i czereśnie, najczęściej tnie się po zbiorach, podczas suchej pogody, ponieważ cięcie w chłodnym i wilgotnym okresie zwiększa ryzyko infekcji.
Przed użyciem sekatora lub piły narzędzia trzeba oczyścić i zdezynfekować. Nie powinno się prowadzić cięcia podczas deszczu ani silnego mrozu.
Opróżnij instalację wodną i schowaj wyposażenie
Przed pierwszym silnym mrozem należy zakręcić zewnętrzny dopływ wody, otworzyć krany i usunąć wodę z węży, zraszaczy oraz elementów systemu nawadniania. Jeśli producent instalacji zaleca przedmuchanie przewodów sprężonym powietrzem, zabieg powinien wykonać użytkownik znający parametry systemu lub serwisant.
Węże trzeba odłączyć, opróżnić, zwinąć bez ostrych załamań i przechowywać w miejscu, w którym nie będą narażone na mróz. Pompy powierzchniowe oraz filtry wymagają opróżnienia i zabezpieczenia zgodnie z instrukcją producenta.
Należy również:
- umyć i wysuszyć narzędzia;
- usunąć ziemię z metalowych części;
- zabezpieczyć je środkiem konserwującym;
- sprawdzić stan przedłużaczy i urządzeń elektrycznych;
- schować meble, poduszki oraz lekkie dekoracje;
- zabezpieczyć szklarnię, tunel i altanę przed silnym wiatrem.
Końcowa lista kontroli przed zimą
Przed zakończeniem sezonu warto sprawdzić, czy:
- trawnik został skoszony i oczyszczony z mokrych liści;
- chore resztki roślin usunięto z rabat i sadu;
- bioodpady trafiły do kompostownika lub właściwego systemu odbioru;
- rośliny zimozielone zostały podlane;
- wrażliwe gatunki mają przygotowane osłony;
- donice są odizolowane od zimnego podłoża;
- instalacja wodna i węże zostały opróżnione;
- narzędzia oraz kosiarka są czyste i suche;
- młode drzewa zabezpieczono przed mrozem i zwierzętami;
- luźne elementy wyposażenia nie zostaną porwane przez wiatr.
Prace należy zakończyć przed zamarznięciem gleby, ale bez przedwczesnego szczelnego okrywania roślin. O terminie decydują lokalna temperatura, wilgotność podłoża i odporność poszczególnych gatunków, nie jedna data dla całej Polski.
Więcej aktualnych informacji, praktycznych poradników i szczegółowych wyjaśnień znajdziesz na stronie czysklepyczynne.pl, gdzie regularnie publikujemy materiały na ten oraz inne ważne tematy. Aby lepiej poznać zagadnienie, przeczytaj także: Kiedy sadzić warzywa w 2026 roku? Terminy siewu krok po kroku