Prawo do naprawy od 31 lipca 2026 roku ma ułatwić właścicielom pralek, lodówek, telewizorów i innych urządzeń wybór naprawy zamiast zakupu nowego sprzętu. Producenci urządzeń objętych unijnymi wymaganiami dotyczącymi naprawialności będą musieli przyjmować zlecenia naprawy, jeżeli usunięcie usterki jest technicznie możliwe, zapewniać informacje o serwisie oraz nie blokować niezależnych napraw bez obiektywnego uzasadnienia — informuje redakcja czysklepyczynne.pl, powołując się na projekt wdrożenia dyrektywy przedstawiony przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów.
Najbardziej odczuwalna zmiana będzie dotyczyć sprzętu reklamowanego z powodu niezgodności z umową. Konsument, który zamiast wymiany wybierze naprawę, ma otrzymać jednorazowe przedłużenie okresu odpowiedzialności sprzedawcy o dodatkowe 12 miesięcy. Nie oznacza to jednak, że każda stara pralka, lodówka albo telewizor zostaną naprawione bezpłatnie. Koszt i zakres odpowiedzialności będą zależały od wieku sprzętu, przyczyny awarii, obowiązujących wymagań dotyczących konkretnego modelu oraz tego, czy konsument korzysta z reklamacji, gwarancji czy odpłatnej usługi serwisowej.
Co dokładnie wydarzy się 31 lipca 2026 roku
31 lipca 2026 roku nie jest datą uchwalenia unijnej dyrektywy. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1799 została przyjęta 13 czerwca 2024 roku, opublikowana 10 lipca i weszła w życie 30 lipca 2024 roku. Państwa członkowskie otrzymały czas do 31 lipca 2026 roku na przeniesienie jej przepisów do prawa krajowego.
Polski rząd przygotował projekt zmian w ustawie o prawach konsumenta oraz innych ustawach. Z dokumentów KPRM wynika, że projekt ma wdrożyć rozwiązania przewidziane przez dyrektywę bez rozszerzania ich ponad wspólny unijny standard. Prawo do naprawy nie będzie więc pojedynczym uprawnieniem do bezpłatnego serwisu każdego produktu, lecz zestawem obowiązków sprzedawców, producentów i podmiotów naprawczych.
„Termin transpozycji dyrektywy R2R, zgodnie z jej art. 22 ust. 1, upływa dnia 31 lipca 2026 r.”
(Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, opis polskiego projektu wdrażającego dyrektywę 2024/1799).
Unijne przepisy mają być stosowane od 31 lipca 2026 roku. W Polsce faktyczny zakres praw konsumentów będzie wynikał z ostatecznego brzmienia ustawy przyjętej przez parlament i opublikowanej w Dzienniku Ustaw. Sama data graniczna wyznaczona w dyrektywie nie zastępuje krajowego procesu legislacyjnego.
Które urządzenia obejmie obowiązek naprawy
Obowiązek producenta nie będzie automatycznie dotyczył wszystkich przedmiotów dostępnych w sklepach. Dyrektywa wiąże go z grupami produktów, dla których unijne prawo wprowadziło wymagania dotyczące naprawialności.
Polski opis projektu wymienia między innymi:
- pralki i pralko-suszarki;
- zmywarki;
- suszarki bębnowe;
- lodówki, zamrażarki i inne urządzenia chłodnicze;
- odkurzacze;
- telefony komórkowe i bezprzewodowe;
- telewizory, monitory oraz inne wyświetlacze elektroniczne;
- serwery i urządzenia do przechowywania danych;
- sprzęt spawalniczy;
- rowery elektryczne, skutery elektryczne oraz ich baterie.
Lista może być aktualizowana wraz z wprowadzaniem unijnych wymagań naprawialności dla kolejnych kategorii produktów. Komisja Europejska ma dokonywać takich aktualizacji poprzez akty delegowane.
W praktyce właściciel pralki albo lodówki będzie miał mocniejszą podstawę do żądania odpłatnej naprawy również po zakończeniu okresu odpowiedzialności sprzedawcy. Producent nie będzie jednak zobowiązany do przywrócenia do działania urządzenia całkowicie zniszczonego, niebezpiecznego lub technicznie nienaprawialnego.
Czy producent będzie musiał naprawić każdą zepsutą pralkę
Producent urządzenia objętego przepisami będzie musiał przeprowadzić naprawę na żądanie konsumenta, jeżeli naprawa jest możliwa zgodnie z unijnymi wymaganiami odnoszącymi się do danego produktu.
Usługa ma zostać wykonana bezpłatnie albo za rozsądną cenę. W przypadku naprawy po zakończeniu ustawowej odpowiedzialności sprzedawcy najczęściej będzie to usługa płatna. Cena może uwzględniać koszt części, robocizny, prowadzenia serwisu i zwyczajową marżę. Dyrektywa nie ustanawia jednego maksymalnego cennika obowiązującego wszystkie zakłady.
Naprawa powinna zostać ukończona w rozsądnym terminie liczonym od chwili, gdy urządzenie trafi do producenta lub wyznaczonego przez niego serwisu. Producent może też udostępnić na czas naprawy sprzęt zastępczy — bezpłatnie lub za rozsądną opłatą — ale dyrektywa nie wprowadza bezwarunkowego obowiązku zapewnienia takiego urządzenia każdemu klientowi.
„Naprawa ma być wykonywana nieodpłatnie lub za rozsądną cenę, w rozsądnym terminie.”
(EUR-Lex, oficjalne podsumowanie dyrektywy UE 2024/1799 dotyczącej wspólnych zasad promujących naprawę towarów).
Jeżeli naprawienie pralki, lodówki lub telewizora nie będzie możliwe, producent może zaproponować konsumentowi urządzenie odnowione. Nie jest to jednak równoznaczne z obowiązkiem przekazania nowego sprzętu za darmo po zakończeniu okresu odpowiedzialności sprzedawcy.
Co zmieni się podczas reklamacji sprzętu
Obecnie konsument, który kupił towar niezgodny z umową, może żądać od sprzedawcy naprawy albo wymiany. Jeżeli doprowadzenie produktu do zgodności nie jest możliwe lub sprzedawca nie wykona go prawidłowo, mogą powstać podstawy do obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy.
Po wdrożeniu nowych przepisów sprzedawca przed wykonaniem reklamacji będzie musiał poinformować konsumenta o prawie wyboru między naprawą a wymianą. Powinien również wyjaśnić, że wybór naprawy prowadzi do jednorazowego wydłużenia okresu odpowiedzialności sprzedawcy o 12 miesięcy.
Standardowy okres odpowiedzialności sprzedawcy za niezgodność rzeczy z umową wynosi w Polsce dwa lata od dostarczenia towaru. Po wyborze naprawy ochrona ma zostać wydłużona raz, o jeden rok. Rozwiązanie ma dotyczyć umów sprzedaży zawartych od dnia rozpoczęcia stosowania nowych regulacji.
Dodatkowe 12 miesięcy nie będzie nową gwarancją producenta. Będzie to przedłużenie ustawowego okresu odpowiedzialności sprzedawcy za zgodność towaru z umową.
Ma to znaczenie przy sprzęcie, w którym usterka może powrócić po naprawie. Jeżeli pralka została naprawiona w ramach reklamacji, konsument nie straci ochrony dokładnie w dniu, w którym upłyną dwa lata od zakupu. Odpowiedzialność sprzedawcy zostanie wydłużona na zasadach określonych w ustawie.
Czy naprawa będzie korzystniejsza niż wymiana
Nowe przepisy tworzą zachętę prawną do wyboru naprawy, ale nie oznaczają, że będzie ona najkorzystniejszym rozwiązaniem w każdym przypadku.
Naprawa może być racjonalnym wyborem, gdy urządzenie jest stosunkowo nowe, nadal energooszczędne, a usterka dotyczy wymiennego elementu. W pralce może to być pompa odpływowa, blokada drzwi, grzałka lub uszkodzony moduł. W lodówce — termostat, wentylator, czujnik temperatury albo uszczelka. W telewizorze naprawie mogą podlegać zasilacz, podświetlenie lub płyta główna.
Kosztowna naprawa starszego urządzenia może natomiast nie mieć ekonomicznego uzasadnienia, zwłaszcza gdy cena części i robocizny zbliża się do wartości sprzętu o podobnych parametrach. Dyrektywa nie nakazuje konsumentowi wybierania naprawy i nie odbiera prawa do zakupu nowego produktu.
Przed podjęciem decyzji warto uzyskać od serwisu:
- pełny koszt diagnozy, części, robocizny i transportu;
- informację, jak długo oferta cenowa pozostaje ważna;
- przewidywany termin zakończenia naprawy;
- zasady odpowiedzialności serwisu za wykonaną usługę;
- informację, czy po naprawie pozostanie dostęp do aktualizacji oprogramowania;
- potwierdzenie, czy użyte zostaną części nowe, regenerowane czy używane.
W przypadku reklamacji wybór między naprawą a wymianą będzie dodatkowo zależał od tego, czy żądanie konsumenta jest możliwe do wykonania i nie powoduje nadmiernych kosztów w porównaniu z drugim sposobem doprowadzenia produktu do zgodności z umową.
Części zamienne mają być łatwiej dostępne
Jednym z głównych problemów rynku napraw jest brak części albo ich cena ustalana na poziomie, który czyni serwis nieopłacalnym. Dyrektywa zobowiązuje producentów objętych nią urządzeń do udostępniania części zamiennych i narzędzi wymaganych przez unijne przepisy dotyczące naprawialności.
Części powinny być oferowane za rozsądną cenę, która nie zniechęca do naprawy. Obowiązek nie oznacza jednak, że każdy element każdego urządzenia będzie sprzedawany bezpośrednio dowolnej osobie. Szczegółowe zasady dostępu mogą różnić się w zależności od kategorii produktu oraz od tego, czy dana część jest przeznaczona dla konsumenta, czy profesjonalnego serwisu.
Producent ma także zapewnić bezpłatny dostęp do jasnych informacji o oferowanych usługach naprawczych. W odniesieniu do urządzeń objętych dyrektywą na stronie internetowej powinny znaleźć się orientacyjne ceny napraw. Ma to ograniczyć sytuacje, w których konsument wysyła ciężki sprzęt do autoryzowanego punktu, nie mając żadnych informacji o możliwych kosztach.
Niezależny serwis nie może automatycznie zamknąć drogi do naprawy
Dyrektywa zakazuje producentom stosowania nieuzasadnionych przeszkód kontraktowych, sprzętowych i programowych, które uniemożliwiają naprawę urządzenia.
Producent nie powinien odmawiać naprawy wyłącznie dlatego, że urządzenie było wcześniej otwierane lub serwisowane przez niezależny warsztat. Odmowa może być uzasadniona, gdy wcześniejsza ingerencja spowodowała uszkodzenie, stworzyła zagrożenie albo uniemożliwiła wykonanie bezpiecznej naprawy.
„Producent nie może wykorzystywać wcześniejszej naprawy przez inny podmiot jako przeszkody bez uzasadnionej i obiektywnej przyczyny.”
(EUR-Lex, podsumowanie obowiązków producentów wynikających z dyrektywy 2024/1799).
Zakaz obejmuje również rozwiązania programowe i sprzętowe blokujące montaż kompatybilnych części. Przepisy zachowują jednak możliwość stosowania ograniczeń uzasadnionych bezpieczeństwem, ochroną prywatności, cyberbezpieczeństwem lub prawami własności intelektualnej.
Dla właściciela telewizora albo inteligentnej lodówki oznacza to, że producent nie powinien dezaktywować urządzenia tylko dlatego, że zamontowano w nim zgodną część pochodzącą spoza autoryzowanego kanału. Każdy przypadek będzie jednak oceniany z uwzględnieniem charakteru produktu i przyczyny zastosowania ograniczenia.
Europejski formularz informacji o naprawie
Nowym narzędziem ma być europejski formularz informacji o naprawie. Serwis będzie mógł przekazać go konsumentowi przed zawarciem umowy.
Korzystanie z formularza przez przedsiębiorcę ma być dobrowolne. Jeżeli jednak serwis zdecyduje się go wystawić, powinien przekazać dokument bezpłatnie i na trwałym nośniku. Formularz ma zawierać dane zakładu, opis urządzenia i usterki, zakres naprawy, cenę, przewidywany czas realizacji oraz warunki odbioru lub dostarczenia sprzętu.
Podmiot naprawczy będzie związany przedstawionymi warunkami przez co najmniej 30 dni kalendarzowych. Konsument otrzyma więc możliwość porównania ofert bez ryzyka, że podana cena zmieni się następnego dnia.
Serwis będzie mógł pobrać opłatę za diagnozę potrzebną do przygotowania formularza tylko wtedy, gdy wcześniej poinformuje konsumenta o tej opłacie. Jeżeli klient następnie zleci naprawę temu samemu podmiotowi, koszt diagnozy może zostać uwzględniony w całkowitej cenie usługi zgodnie z przedstawionymi warunkami.
Platforma napraw nie ruszy 31 lipca 2026 roku
Dyrektywa przewiduje utworzenie europejskiej platformy internetowej, na której konsumenci będą mogli wyszukiwać serwisy i porównywać podstawowe informacje o ich ofertach.
Komisja Europejska ma przygotować wspólny interfejs platformy do 31 lipca 2027 roku. Pełne uruchomienie systemu przewidziano na 1 stycznia 2028 roku. Do 31 lipca 2026 roku państwa członkowskie mają natomiast wskazać krajowe punkty kontaktowe albo poinformować Komisję o własnych platformach krajowych.
Rejestracja serwisów ma być dobrowolna i bezpłatna. Państwa będą mogły dopuścić także sprzedawców sprzętu odnowionego, podmioty skupujące uszkodzone urządzenia oraz społeczne inicjatywy naprawcze, takie jak repair cafés.
Nie należy więc oczekiwać, że 31 lipca 2026 roku zacznie działać jedna kompletna wyszukiwarka wszystkich polskich serwisów pralek, lodówek i telewizorów. Utworzenie infrastruktury zostało rozłożone na kolejne etapy.
Prawo do naprawy a gwarancja producenta
Gwarancja i odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową pozostaną odrębnymi podstawami dochodzenia roszczeń.
Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta. To jej dokument określa czas trwania, zakres ochrony i sposób realizacji świadczeń. Producent może zaoferować gwarancję dłuższą niż ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy, ale nie może przez jej warunki ograniczyć praw wynikających z ustawy.
Niezgodność towaru z umową jest natomiast podstawą ustawową. Reklamację składa się do sprzedawcy, a nie do producenta. Konsument może domagać się naprawy lub wymiany, a w określonych sytuacjach również obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy. Aktualne zasady i wzory pism publikuje Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Nowy obowiązek producenta będzie miał największe znaczenie po zakończeniu okresu, w którym za niezgodność odpowiada sprzedawca. Konsument uzyska możliwość zwrócenia się bezpośrednio do producenta o odpłatną naprawę urządzenia objętego unijnymi wymaganiami.
Kto zapłaci za transport pralki lub lodówki
W przypadku reklamacji z tytułu niezgodności z umową koszty naprawy lub wymiany ponosi sprzedawca. Dotyczy to również kosztów transportu, robocizny, materiałów oraz demontażu i ponownego montażu, jeżeli urządzenie zostało prawidłowo zamontowane przed ujawnieniem się usterki.
Inaczej wygląda odpłatna naprawa po zakończeniu odpowiedzialności sprzedawcy. Wtedy koszt odbioru, przewozu i ponownego dostarczenia ciężkiego urządzenia może zostać doliczony do ceny usługi. Serwis powinien poinformować o nim przed zawarciem umowy.
Przy pralce lub lodówce warto ustalić, czy diagnoza zostanie przeprowadzona w domu, czy urządzenie trafi do warsztatu. Transport dużego sprzętu może mieć istotny wpływ na opłacalność całej naprawy.
Czy nowe przepisy obniżą ceny napraw
Dyrektywa nie wprowadza urzędowych stawek za naprawę pralek, lodówek ani telewizorów. Wymaga, aby cena obowiązkowej naprawy producenta była rozsądna i nie zniechęcała konsumenta do korzystania z usługi.
Na koszty nadal będą wpływać ceny części, dostępność techników, konstrukcja urządzenia, czas pracy oraz transport. Większa dostępność części i informacji może jednak ułatwić porównanie ofert autoryzowanych i niezależnych serwisów.
Najważniejszą zmianą nie będzie automatyczna obniżka każdego rachunku, lecz ograniczenie sytuacji, w których naprawa jest niemożliwa tylko dlatego, że producent nie udostępnia części, instrukcji albo narzędzi.
Opłacalność naprawy nadal będzie wymagała indywidualnej kalkulacji. Dla kilkuletniej lodówki z uszkodzonym czujnikiem naprawa może być znacznie tańsza od zakupu nowego urządzenia. W przypadku kilkunastoletniego telewizora z uszkodzoną matrycą koszt serwisu może przekroczyć wartość sprzętu.
Co powinien zrobić konsument po awarii sprzętu
Po awarii pralki, lodówki lub telewizora należy najpierw ustalić datę zakupu i podstawę zgłoszenia. Jeżeli nadal trwa okres odpowiedzialności sprzedawcy, reklamację trzeba skierować do sklepu. Konsument powinien opisać usterkę i wskazać żądanie — naprawę albo wymianę.
Jeżeli sprzęt jest objęty gwarancją, można również skorzystać z procedury gwarancyjnej, ale warto porównać jej warunki z uprawnieniami ustawowymi. Gwarancja może wymagać kontaktu z określonym serwisem i wykonania czynności przewidzianych w dokumencie gwarancyjnym.
Po zakończeniu ochrony należy poprosić producenta lub serwis o pisemną wycenę obejmującą diagnozę, części, robociznę i transport. Po wejściu nowych przepisów konsumenci będą mogli powoływać się na obowiązek naprawy urządzeń objętych dyrektywą, jeżeli naprawa jest technicznie możliwa.
Prawo do naprawy nie zagwarantuje bezpłatnego przywrócenia do działania każdego starego urządzenia. Zapewni jednak większy dostęp do części, informacji i usług oraz dodatkowy rok odpowiedzialności sprzedawcy, gdy konsument w ramach reklamacji wybierze naprawę zamiast wymiany.
Więcej aktualnych informacji, praktycznych poradników i szczegółowych wyjaśnień znajdziesz na stronie czysklepyczynne.pl, gdzie regularnie publikujemy materiały na ten oraz inne ważne tematy. Aby lepiej poznać zagadnienie, przeczytaj także: Jak bezpiecznie kupować sprzęt RTV i AGD online w 2026 roku
