Zakaz handlu w niedzielę nie obejmuje automatycznie każdej kwiaciarni, piekarni ani placówki sprzedającej pamiątki. O możliwości otwarcia sklepu decyduje nie sama nazwa lokalu, szyld lub wpisany kod działalności, lecz spełnienie szczegółowych warunków określonych w ustawie. Jak informuje redakcja Czysklepyczynne.pl, powołując się na Państwową Inspekcję Pracy, wyjątki obejmują między innymi placówki, w których przeważająca działalność polega na handlu kwiatami, pamiątkami, dewocjonaliami albo wyrobami piekarniczymi i cukierniczymi.
Kluczowy jest jednak warunek rzeczywistej działalności prowadzonej w konkretnym punkcie oraz udział przychodów z objętej wyjątkiem sprzedaży. W przypadku kwiaciarni, sklepów z pamiątkami, piekarni, cukierni i lodziarni działalność wskazana w ustawie musi być wpisana jako przeważająca, faktycznie wykonywana w placówce i odpowiadać za co najmniej 40% miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej. Przedsiębiorca musi także prowadzić oddzielną ewidencję pozwalającą wykazać strukturę sprzedaży podczas kontroli.
Sama nazwa „kwiaciarnia” nie wystarcza
Ustawa wyłącza spod zakazu placówki handlowe, w których przeważająca działalność polega na handlu kwiatami. Oznacza to, że wyjątek może dotyczyć typowej kwiaciarni sprzedającej bukiety, kwiaty cięte, rośliny doniczkowe i kompozycje florystyczne. Nie wystarczy jednak zmienić szyldu sklepu wielobranżowego na „kwiaciarnię” albo dodać kwiatów do szerokiego asortymentu.
Działalność związana ze sprzedażą kwiatów musi być wskazana jako przeważająca we właściwym rejestrze, prowadzona w danym lokalu i osiągać ustawowy próg przychodów. Jeżeli większość sprzedaży generują kosmetyki, dekoracje, alkohol, zabawki, artykuły spożywcze albo inne towary, samo posiadanie stoiska z bukietami nie tworzy prawa do otwarcia placówki w niedzielę objętą zakazem.
„Zakaz nie obowiązuje w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu kwiatami” — wynika z katalogu wyjątków przedstawionego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Od tej zasady należy odróżnić sprzedaż prowadzoną przy cmentarzach. Ustawa osobno dopuszcza handel kwiatami, wiązankami, wieńcami i zniczami przy cmentarzach. W tym przypadku podstawą działania jest odrębny punkt katalogu wyjątków, a nie wyłącznie przeważająca działalność kwiaciarni.
Decydujące znaczenie ma rzeczywisty charakter sprzedaży, a nie nazwa punktu widoczna na szyldzie.
Piekarnia może sprzedawać nie tylko chleb, ale musi spełnić próg
W przypadku piekarni przepis obejmuje piekarnie, cukiernie i lodziarnie, w których przeważająca działalność polega na handlu wyrobami piekarniczymi i cukierniczymi. Do tej grupy należą przede wszystkim punkty sprzedające pieczywo, bułki, ciasta, drożdżówki, torty, wyroby cukiernicze i inne produkty odpowiadające profilowi wskazanemu w ustawie.
Placówka może mieć również dodatkowy asortyment. Sprzedaż kawy, napojów, kanapek, nabiału, przetworów czy produktów spożywczych nie przekreśla automatycznie wyjątku. Problem pojawia się wtedy, gdy wyroby piekarnicze i cukiernicze przestają odpowiadać za wymagane minimum 40% miesięcznego przychodu detalicznego. Wówczas placówka nie spełnia ustawowej definicji przeważającej działalności na potrzeby wyjątku.
Warunki, które piekarnia musi spełnić łącznie:
- odpowiedni rodzaj działalności jest wskazany jako przeważający w rejestrze;
- handel wyrobami piekarniczymi lub cukierniczymi jest faktycznie prowadzony w danym lokalu;
- przychód z tej działalności stanowi co najmniej 40% miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej;
- placówka prowadzi wymaganą ewidencję miesięcznych przychodów.
„Przeważająca działalność” musi stanowić co najmniej 40% miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej — wyjaśnia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w oficjalnym zestawieniu pytań i odpowiedzi.
Próg nie jest oceniany na podstawie jednego dnia ani wyłącznie sprzedaży prowadzonej w niedzielę. Ustawa odwołuje się do miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej. Dlatego pojedyncza niedziela z wysoką sprzedażą pieczywa nie zastąpi prawidłowej struktury przychodów za cały miesiąc.
Sklep z pamiątkami musi rzeczywiście utrzymywać się z pamiątek
Osobny wyjątek dotyczy placówek, w których przeważająca działalność polega na handlu pamiątkami lub dewocjonaliami. Może obejmować sklepy funkcjonujące przy atrakcjach turystycznych, sanktuariach, muzeach, zabytkach lub w centrach miast, pod warunkiem że spełniają kryteria przeważającej działalności.
Nie każdy punkt znajdujący się w miejscowości turystycznej jest jednak sklepem z pamiątkami w rozumieniu przepisów. Jeżeli lokal sprzedaje głównie odzież, zabawki, artykuły spożywcze, elektronikę, alkohol albo produkty codziennego użytku, a magnesy, pocztówki i figurki są tylko uzupełnieniem oferty, wyjątek może nie mieć zastosowania. Udział przychodu ze sprzedaży pamiątek lub dewocjonaliów musi osiągnąć ustawowy poziom co najmniej 40%.
Nie wystarczy, że sklep ma w ofercie pamiątki. Sprzedaż tej kategorii musi stanowić rzeczywistą, dominującą część działalności objętej przepisem.
Znaczenie ma również miejsce prowadzenia sprzedaży. Ustawa przewiduje dodatkowe wyjątki dla placówek znajdujących się między innymi w zakładach hotelarskich, obiektach kultury, sportu, turystyki i wypoczynku, na dworcach, w portach oraz na lotniskach. Każdy z tych przypadków ma jednak własne warunki. Sklep nie może dowolnie wybrać najwygodniejszej podstawy prawnej bez spełnienia przesłanek konkretnego wyjątku.
Ewidencja przychodu jest podstawowym dokumentem podczas kontroli
Kwiaciarnie, sklepy z pamiątkami, piekarnie, cukiernie i lodziarnie korzystające z omawianych wyjątków mają obowiązek prowadzenia ewidencji miesięcznego przychodu ze sprzedaży. Dokumentacja musi rozdzielać przychód z działalności objętej wyjątkiem od przychodu z pozostałej sprzedaży.
Sposób prowadzenia ewidencji określa rozporządzenie Ministra Finansów z 28 stycznia 2022 roku. Inspektor pracy może zażądać przedstawienia dokumentacji podczas kontroli. Brak ewidencji utrudnia wykazanie, że placówka rzeczywiście osiąga wymagany próg przychodów i prawidłowo korzysta z wyjątku.
Najważniejsze dane dla przedsiębiorcy to:
- miesięczny przychód ze sprzedaży objętej konkretnym wyjątkiem;
- miesięczny przychód z pozostałej sprzedaży detalicznej;
- dokumenty źródłowe pozwalające potwierdzić wykazane kwoty;
- zgodność profilu sprzedaży z działalnością wpisaną jako przeważająca.
Ewidencja nie jest formalnością sporządzaną wyłącznie na potrzeby księgowości. Ma umożliwić organowi kontrolnemu sprawdzenie, czy ustawowe 40% zostało faktycznie osiągnięte. Ministerstwo wskazuje wprost, że inspektor pracy ma prawo zażądać jej przedłożenia w toku kontroli.
Właściciel za ladą korzysta z innego wyjątku
Niezależnie od profilu działalności ustawa dopuszcza handel w placówce prowadzony osobiście przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną. Musi on działać wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. W niedzielę objętą zakazem nie może zastąpić go pracownik ani osoba zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Przedsiębiorca może korzystać z nieodpłatnej pomocy określonych członków rodziny, między innymi małżonka, dzieci, rodziców, rodzeństwa, wnuków i dziadków. Osoby te nie mogą być jednak pracownikami ani osobami zatrudnionymi w tej placówce przez przedsiębiorcę korzystającego z ich pomocy.
„Zakaz pracy w handlu obejmuje nie tylko pracowników, ale też osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych” — przypomina Państwowa Inspekcja Pracy.
Oznacza to, że właściciel małej kwiaciarni lub sklepu może otworzyć punkt osobiście również wtedy, gdy nie opiera się na wyjątku dotyczącym przeważającej działalności. Jest to jednak odrębna podstawa prawna. Jeżeli za ladą pracuje zatrudniona ekspedientka, należy wykazać, że placówka mieści się w jednym z wyjątków pozwalających powierzyć pracę pracownikowi lub zatrudnionemu.
Kara może sięgnąć 100 tysięcy złotych
Powierzenie pracownikowi lub osobie zatrudnionej pracy w handlu w niedzielę albo święto, gdy placówka nie spełnia warunków żadnego wyjątku, stanowi wykroczenie. Ustawa przewiduje grzywnę od 1000 do 100 000 zł.
Kontrola nie ogranicza się do sprawdzenia kodu działalności lub asortymentu ustawionego przy wejściu. Inspektor może analizować sposób funkcjonowania placówki, osoby wykonujące pracę oraz ewidencję przychodów. W przypadku wyjątków opartych na przeważającej działalności przedsiębiorca powinien być przygotowany do wykazania wszystkich trzech elementów: wpisu w rejestrze, rzeczywistego prowadzenia wskazanej działalności oraz osiągnięcia minimum 40% miesięcznego przychodu.
Pełna treść przepisów jest dostępna w ujednoliconym tekście ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta. Dla kwiaciarni, piekarni i sklepów z pamiątkami podstawowe znaczenie ma art. 6, który określa katalog wyjątków, definicję przeważającej działalności oraz obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów.
Więcej aktualnych informacji, praktycznych poradników i szczegółowych wyjaśnień znajdziesz na stronie czysklepyczynne.pl, gdzie regularnie publikujemy materiały na ten oraz inne ważne tematy. Aby lepiej poznać zagadnienie, przeczytaj także: Czy 26 lipca 2026 jest niedzielą handlową? Gdzie zrobić zakupy mimo zakazu w Polsce
